Cây Xáo Tam Phân – Paramignya Trimera

0
662
Ngành Thực Vật Có Mạch (Tracheophyta)
Lớp Ngọc Lan (Magnoliopsida)
Bộ Bồ Hòn (Sapindales)
Họ Cam (Rutaceae)
Chi Paramignya
Loài Paramignya trimera
Tên khoa học
Paramignya Trimera (Oliver) Burkill

Mô tả:

Xáo tam phân (tên khoa học Paramignya Trimera) là cây gỗ nhỏ, dạng dây leo, vỏ màu nâu vàng, thân dài trên 5m, đường kính 8-12cm. Thân và cành có nhiều gai nhọn. Lá đơn, mép cong xuống dưới, có hình thuôn hẹp. Phiến lá dày có mặt trên xanh đậm, mặt dưới nhạt. Phần gỗ của thân hơi cứng, màu vàng. Phần gỗ của rễ màu đậm hơn. Các bộ phận của cây đều chứa tinh dầu, nhiều nhất ở rễ, mùi thơm dịu. Cây rất ít khi ra hoa.Vị thuốc xáo tam phân còn gọi là “đơn diệp đằng thích” (cây thân leo một lá có gai). Loại cây này phân bố nhiều ở khu vực Nam Trung bộ, chủ yếu ở Khánh Hòa và một phần tại Phú Yên, Ninh Thuận. Cây có khả năng tái sinh tự nhiên bằng chồi từ rễ, thường thu hái vào mùa khô.

Cây Xáo Tam Phân – Paramignya Trimera

Tính vị, quy kinh:

Xáo tam phân vị hơi đắng có pha vị ngọt, tính bình hơi mát, mùi thơm dễ chịu, không độc, vào tâm, can, tỳ, phế, thận, tâm bào.

Thành phần hóa học:

Theo phân tích, xáo tam phân có các thành phần: Flavonoid, saponin, alcaoid và chủ yếu là courmarin và triterpenoid. Các thí nghiệm trên chuột nhắt trắng cho thấy, xáo tam phân có tác dụng ức chế tốt viêm gan cấp; có tác dụng độc (ức chế, tiêu diệt) đối với 5 dòng tế bào ung thư: ung thư gan Hep-G2, ung thư đại tràng HTC116, ung thư vú MDA MB231, ung thư buồng trứng OVCAR-8 và ung thư cổ tử cung Hela (mạnh nhất với ung thư gan Hep-G2 và ung thư cổ tử cung). Thí nghiệm cũng cho thấy, với độc tính thấp, xáo tam phân khá an toàn khi sử dụng. Được biết Dược liệu Nam Việt có trụ sở tại Khánh Hòa đã nhân trồng bảo tồn cây xáo tam phân trên diện tích lớn, ước đạt khoảng 40ha tại Ninh Hòa và Vạn Ninh của tỉnh Khánh Hòa.

Phân biệt cây Xáo tam phân thật và giả như thế nào?

Theo ông Quang Ngọc phụ trách chuyên môn của Công ty Dược liệu Nam Việt, đơn vị nghiên cứu bảo tồn cây xáo tam phân Khánh Hòa, trên thị trường xuất hiện nhiều cây xáo tam phân giả, khiến nhiều người mua “tiền mất tật mang”. Bằng mắt thường, có thể phân biệt xáo tam phân Khánh Hòa với một số cây thuốc khác làm giả.

Phân biệt xáo tam phân dễ dàng nhất khi cây còn đủ rễ và lá. Xáo tam phân Khánh Hòa có rễ màu nâu đất; lá thuôn dài to bằng ngón tay người và bo tròn ở đầu lá; bên trong rễ có màu vàng và mùi thơm như sâm. Trong khi xáo tam phân giả rễ có màu hơi trắng; lá lớn hơn và đầu lá nhọn; bên trong rễ có màu trắng mờ hoặc màu đục, không thơm hoặc hơi hắc.

Cách sơ chế và sử dụng:

Sơ chế: Xắt lát, sao vàng, hạ thổ 15-20 phút, rửa qua nước cho sạch (không nên rửa kỹ) trước khi đem sắc thuốc.

Sắc lần 1: Với người thể trạng tốt, sử dụng 2 lít nước sắc với 100gr rễ tươi (tương đương 50g rễ đã sấy khô). Sắc còn  một lít nước thì có thể sử dụng được, uống khi còn ấm, nên bảo quản nước trong bình thủy, không để trong tủ lạnh hay dùng khi nước đã nguội.

Sắc lần 2: Sau khi dùng hết nước sắc lần một, tiếp tục sắc lần 2 bằng cách cho thêm 1,5 lít nước sắc tới khi còn khoảng một lít thì sử dụng.

Cây xáo tam phân giả

Công dụng của Xáo tam phân

Xáo tam phân có hiệu quả tốt trong việc chữa trị một số bệnh thông thường như:

– Thanh nhiệt, giải độc, kháng viêm, tiêu viêm, giảm đau.

– Tiêu đờm, tán kết, phá huyết, thông kinh.

– Giúp lưu thông khí huyết, tăng cường thể trạng.

– Ăn ngon, ngủ tốt…

– Trị xương khớp nhức mỏi.

– Điều tiết hệ miễn dịch

Bên cạnh đó,  xáo tam phân cũng được biết đến như “thần dược” có thể kháng và điều trị các bệnh ung thư: ung thư phổi, ung thư gan, ung thư buồng trứng, ung thư đại tràng… Người bệnh còn có thể sử dụng kết hợp xáo tam phân trong quá trình điều trị bằng tây y để tăng cường khả năng hấp thụ các hóa chất trị bệnh và bồi dưỡng cơ thể.

Thử nghiệm lâm sàn xáo tam phân có tác dụng ức chế tốt viêm gan cấp ở thí nghiệm trên chuột nhắt trắng, ức chế, tiêu diệt đối với 5 dòng tế bào ung thư: ung thư gan Hep-G2, ung thư đại tràng HTC116, ung thư vú MDA MB231, ung thư buồng trứng OVCAR-8 và ung thư cổ tử cung Hela (mạnh nhất với ung thư gan Hep-G2 và ung thư cổ tử cung).

Rễ Cây Xáo Tam Phân – Paramignya Trimera

Một số trường hợp cần lưu ý khi dùng xáo tam phân:

– Phụ nữ có thai.

– Nam giới trong độ tuổi sinh sản nếu sử dụng xáo tam phân với liều lượng lớn liên tục trong thời gian dài sẽ làm cho nhu cầu sinh lý giảm.

– Bệnh nhân có tiền sử về tim mạch.

– Đối với người  thể trạng yếu nên sử dụng với liều lượng thấp hơn trong 3-5 ngày đầu, sau đó mới dùng bình thường như trên.

Ngược lại, đối với phụ nữ sau sinh sử dụng loại dược liệu này với liều lượng hợp lý sẽ làm cho quá trình nằm than (nghỉ trong phòng kín sau sinh sẽ được rút ngăn lại và sức khỏe phục hồi nhanh sau khi sinh).

Còn với phụ nữ trong độ tuổi sinh sản  sử dụng xáo tam phân rất tốt cho việc điều hòa kinh

BÌNH LUẬN

Vui lòng nhập bình luận của bạn!
Vui lòng nhập tên