Cây Tần Bì – Fraxinus Excelsior

0
462
Bộ Hoa Môi (Lamiales)
Họ Nhài (Oleaceae)
Chi Fraxinus
Loài F. Excelsior
Tên khoa học
Fraxinus Excelsior

Mô tả

Cây tần bì, tên khoa học là Fraxinus excelsior, còn được gọi là Ash, European ash, Common Ash, là loài cây gỗ lớn bản địa của châu Âu, rụng lá theo chu kỳ. Cây có thể cao đến 46m, đường kính lên đến 3,5 m, vỏ cây màu xám nhạt, chồi lá hình nón màu đen, lá hình trứng màu xanh, có từ 7 đến 13 lá nhỏ.

Cây Tần bì là loài cây bản địa nhất của châu Âu từ Bồ Đào Nha đến Nga, với ngoại lệ của Bắc Scandinavia và miền nam Iberia. Nó cũng được coi là có nguồn gốc ở miền tây nam châu Á từ phía bắc Thổ Nhĩ Kỳ về phía đông tới Caucasus và núi Alborz. Các vị trí phía bắc là trong khu vực Trondheimsfjord của Na Uy. Các loài được trồng rộng rãi và xuất hiện ở New Zealand và ở những nơi nằm rải rác ở Hoa Kỳ và Canada (Nova Scotia, New Brunswick, Quebec, Massachusetts, Connecticut , New York, New Jersey, Maryland, Ontario, Ohio, Kentucky và British Columbia).

Tần bì là một cây lớn, rụng lá theo chu kỳ, cây cao tới 20-35 m, đặc biệt có cây cao đến 46 m, thân cây có đường kính lên đến 2 m, đặc biệt có cây đến 3,5 m, thân cao lớn, tán lá vòm vương miện. Cây có vỏ nhẵn và nhạt màu xám trên cây non, trở thành dày và nứt dọc thân trên cây cổ thụ.

Các chồi có hình nón màu đen và xanh xám. Các lá dài 20-35 cm, hợp chất lông chim, với 7-13 lá nhỏ, lá nhỏ dài 3-12 cm, rộng 0,8-3 cm. Các lá thường mọc chậm nhất là vào cuối mùa xuân, và rụng vào mùa thu.

Tần bì,cây tần bì,Fraxinus excelsior,Ash,European ash,Common Ash,tác dụng của cây tần bì

Lá không có màu sắc mùa thu rõ rệt, thường rơi xanh xỉn. Các hoa nở trước khi các lá rụng, hoa cái hơi dài hơn so với hoa đực, có màu tím đậm, và không có cánh hoa, thụ phấn nhờ gió. Cả hoa đực và hoa cái trên cùng một cây. Quả dài 2,5-4,5 cm, rộng 5-8 mm, thường treo thành chùm qua mùa đông.

Nếu quả được thu hái và trồng khi nó vẫn còn màu xanh, lá cây không hoàn toàn chín muồi, nó sẽ nảy mầm ngay lập tức, tuy nhiên một khi các trái cây có màu nâu và hoàn toàn chín muồi, nó sẽ không nảy mầm cho đến 18 tháng sau khi gieo (tức là khi hai mùa đông đã đi qua).

Cây ở châu Âu hiếm khi vượt quá 250 tuổi. Có rất nhiều mẫu vật ước tính khoảng từ 200 đến 250 năm tuổi và có một vài trên 250.

Cây có chu vi lớn nhất là ở Clapton Court, Anh, có chu vi là 9m. Có rất nhiều cây có chu vi hơn 4,5m ở Derbyshire.

Cây Tần Bì – Fraxinus Excelsior

Sinh thái học

Cây phân bố rộng trên các loại đất, nhưng được gắn liền với đất cơ bản trên nền đá vôi.

Các giống cây cùng h

Vỏ cây của cây tần bì trắng (F. americana) được dùng như chất bổ có vị đắng và tính làm se. Một vài loài tần bì rỉ ra chất nhựa dinh dưỡng gọi là “manna”, dùng làm thuốc nhuận tràng cho trẻ em. Đặc biệt, cây tần bì có nước ngọt lấy ở tần bì (F. ornus), có tác dụng kháng oxy hóa, được trồng ở miền Bắc châu Âu vì cho lượng nhựa ngọt lấy từ tần bì cao.

Lịch sử và dân gian

Cây tần bì là loài cây của thế giới của thần thoại Na-Uy, rễ của nó thấu tận đến trời, và những nhánh của nó chạy dài đến những góc xa xôi hẻo lánh của vũ trụ. Trong thần thoại Na-Uy, hình người đầu tiên đã được khắc từ một mảnh gỗ tần bì. Đến thế kỷ XIX ở miền Trung Scotland, theo phong tục, mỗi đứa trẻ mới sinh được cầm một muỗng nhựa đầy cây tần bì.

Thành phần sử dụng: Lá, vỏ cây.

Tádụng thuốvà cách sử dụng

Tần bì được sử dụng như một loài thực phẩm.

Vỏ cây tần bì có tính bổ dưỡng và làm se. Ngày nay nó ít được sử dụng làm thuốc, đôi khi được dùng chữa bệnh sốt. Lá có tính làm se có tác dụng nhuận tràng và lợi tiểu. Chúng được dùng như chất thay thế cho Senna (Cassia Senna)

Tần bì cũng có giá trị như củi vì nó cháy tốt ngay cả khi gỗ còn tươi lúc mới chặt cây.

Chúng dùng làm hàng rào, gậy đi bộ, nội thất hiện đại như bàn ghế, cửa ra vào, sàn gỗ.

Lá được thu hoạch vào mùa hè, vỏ cây thu hoạch vào mùa xuân.

Khả năng phục hồi và tăng trưởng nhanh chóng đã làm cho nó trở thành một nguồn lực quan trọng cho sản xuất nhỏ của nông dân.

Gỗ của nó được phổ biến nhất trong các vùng nông thôn với mục đích sử dụng trên phạm vi rộng. Cho đến khi chiến tranh thế giới II, các cây được thường trồng trong một chu kỳ mười năm để mang lại những nguồn gỗ nhiên liệu và công cuộc xây dựng, và chế biến gỗ.

Các màu của gỗ thay đổi từ màu trắng kem với ánh sáng màu nâu, và tâm của cây gỗ có thể là một màu nâu ôliu tối hơn. Gỗ tần bì cứng rắn chắc, trọng lượng 710 kg/ 1 m khối.

Gỗ có khả năng chống chịu tách, là vật liệu truyền thống cho việc làm cung (cung bắn tên), công cụ xử lý, đặc biệt là đối với búa và rìu, vợt tennis

… và nó đã được sử dụng rộng rãi trong chế tạo máy bay từ thời kỳ đầu.

Việc sử dụng gỗ tần bì đã cơ bản bị lắng xuống vào đầu thế kỷ 20, nhưng trong những năm gần đây thì đã tiếp tục được sử dụng nhiều.

BÌNH LUẬN

Vui lòng nhập bình luận của bạn!
Vui lòng nhập tên